آرایه های ادبی

آرایه های ادبی

آرایه تلمیح :

هر گاه شاعر یا نویسنده در بیت شعر خود یا اثرش اشاره به آیات، احادیث، بخشی از دانسته های تاریخی، اساطیری و. ...کند. به نحوی که ذهن مخاطب را با آن دانسته درگیر نماید. از آرایه ی تلمیح استفاده کرده است.

ارزش تلمیح به میزان جلوه گری بیشتر آن در ذهن مخاطب بستگی دارد. هر چه این اشارات شاعر به آن روایت نزدیک تر باشد، لذت بیشتری را به وجود می آورد.

لازمه ی بهرهمندی از تلمیح، آگاهی از دانسته ای است که شاعر یا نویسنده به آن اشاره میکند.

به این مثال ها توجه کنید :

ما قصه ی سکندر و دارا نخوانده ایم
از ما به جز حکایت مهر و وفا مپرس

در این بیت حافظ با آوردن دو نام اسکندر و دارا به ماجراهای نبرد اسکندر مقدونی و داریوش سوم پادشاه هخامنشی اشاره دارد و این اشارات برای کسی که از آن آگاه باشد این دانسته ی تاریخی را به یاد میآورد.

تداعی این رویداد که موسیقی معنوی بیت به آن وابسته است ذهن را به تلاش وا می دارد و سبب کسب لذت ادبی میگردد.

گلستان کند آتشی بر خلیل
گروه بر آتش برد ز آب نیل

مصراع اول اشاره به داستان حضرت ابراهیم و آتشی که به اراده خداوند بر او گلستان شد

مصراع دوم اشاره دارد به داستان حضرت موسی که همراه پیروانش به سلامت از رود نیل گذشتند

نمونه هایی دیگر :

به تولای تو در آتش محنت چو خلیل
گوییا در چمن لاله و ریحان بودم

به نام کردگار هفت افلاک
که پیدا کرد آدم از کفی خاک

فارسی هشتم # صفحه ده

خاطره...